Πρόσφυγες: μια παγκόσμια Ιστορία του 20ου αιώνα

 Mimes x office document icon ΠΣ: Προπτυχιακό
ΕΞΑΜΗΝΟ : ΕΑΡ - Γ'/Δ' ΕΤΟΣ
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : Μάθημα
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ : ΕΕ
ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ : 3
ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Κ. Καρπόζηλος
   
ΚΩΔΙΚΟΣ 110534  

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της UNHCR για το 2018 ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν μετακινηθεί με τη βία από τις εστίες τους έχει ξεπεράσει τα εβδομήντα εκατομμύρια. Από αυτούς, 26 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν καταχωρηθεί ως “πρόσφυγες”. Το μάθημα εκκινεί από αυτό το δεδομένο προκειμένου να διερευνήσει την ιστορική γενεαλογία της ανάδυσης του πρόσφυγα σε πρωταγωνιστικό κοινωνικό, πολιτικό και νομικό υποκείμενο του 20ου αιώνα. Στόχος του είναι να ιστορικοποιήσουμε τις έννοιες του “μετανάστη” και του “πρόσφυγα” και να σκεφτούμε τον 20ο αιώνα μέσα από το πρίσμα της προσφυγικής διάστασης. Πιο συγκεκριμένα, θα αναζητήσουμε την ανάδυση της κατηγορίας του “πρόσφυγα” στους μεγάλους μετασχηματισμούς του προηγούμενου αιώνα και θα παρακολουθήσουμε τη διασύνδεσή του με τη χάραξη συνόρων, τη συγκρότηση του έθνους-κράτους και τις στρατιωτικές συγκρούσεις που διαμόρφωσαν τον κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα. Αυτή η επισκόπηση θα μας επιτρέψει να φωτίσουμε τις πολιτικές του εκτοπισμού και της καταδίωξης, αλλά και την αντίρροπη εμφάνιση διεθνών μηχανισμών που έθεταν ως προτεραιότητα την προστασία των βιαίως εκτοπισμένων πληθυσμών. Παρακολουθώντας πληθυσμιακές μετακινήσεις και πολιτικές διαχείρισης πληθυσμών θα εξετάσουμε τη δυναμική μεταβολή των ερωτημάτων και των απαντήσεων που έφερε η κίνηση των ανθρώπων μέσα στο χώρο. Συνολικά, θα συζητήσουμε τα θέματα αυτά μέσα από παραδειγματικές περιπτώσεις που αναδεικνύουν την παγκόσμια γεωγραφία της προσφυγικής εμπειρίας, ενώ ταυτόχρονα φωτίζουν τη ρευστότητα των αυστηρών ορισμών του “μετανάστη” και του “πρόσφυγα” μέσα στο χρόνο.

Το μάθημα εκτείνεται σε δεκατρείς συναντήσεις που εκκινούν από την κρίση των Αυτοκρατοριών στον απόηχο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και απολήγουν στη σύγχρονη συζήτηση γύρω από το “προσφυγικό ζήτημα”. Κάθε συνάντηση εστιάζει σε μία διαφορετική χρονική στιγμή προσφέροντας έτσι μία επισκόπηση των κύριων σταθμών της προσφυγικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Η οργάνωση αυτή της ύλης συμβάλλει στην ιστορικοποίηση του φαινομένου και τονίζει τη διασύνδεσή του με κρίσιμους μετασχηματισμούς και την αναζήτηση πολιτικών διαχείρισης του προσφυγικού υποκειμένου. Τα προτεινόμενα συγγράμματα συσχετίζονται με τις περισσότερα θέματα που θα συζητήσουμε και ο διδάσκων θα επισημαίνει τις σχετικές συνδέσεις κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Από εκεί και πέρα, σε κάθε μάθημα παρατίθενται ειδικότερες βιβλιογραφικές αναφορές και ιστορικές πηγές. Το οπτικοακουστικό υλικό [powerpoint, clips από ντοκιμαντέρ/ταινίες, τραγούδια κλπ] θα είναι διαθέσιμο με την ολοκλήρωση του μαθήματος για να έχετε μια εποπτική εικόνα όσων συζητήσαμε.

Βιβιλιογραφία ― Agamben G., Arendt H., Traverso En., Εμείς οι πρόσφυγες, Εκδόσεις του 21ου, 2015

Barkey K., After Empire: Multiethnic Societies and Nation-building: the Soviet Union and the Russian, Ottoman and Habsburg Empires, Perseus, 1997.

Biondich M., The Balkans: Revolution, War and Political Violence since 1878, Oxford University Press, 2011.

Boeschoten R. και Danforth L., Παιδιά του ελληνικού Εμφυλίου: πρόσφυγες και πολιτικές της μνήμης, Αλεξάνδρεια, 2015.

Campbell D., National Deconstruction: Violence, Identity, and Justice in Bosnia, University of Minnesota Press, 1998.

Fazila V., The Long Partition and the Making of South East Asia: Refugees, Boundaries, Histories, Columbia University Press, 2007.

Gatrell P., A Whole Empire Walking: Refugees in Russia during World War I, Indiana University Press, 1999.

Gatrell P., Free World? The Campaign to Save the World’s Refugees, 1956-1963, Cambridge University Press, 2011.

Igsiz As., Humanism in Ruins: Entangled Legacies of the Greek-Turkish Population Exchange, Stanford University Press, 2018.

Karpozilos K., “The Defeated of the Greek Civil War: From Fighters to Political Refugees in the Cold War”, Journal of Cold War Studies, 16.3, 2014.

Κλαρκ M., Δύο φορές ξένος: οι μαζικές απελάσεις που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα και Τουρκία, Ποταμός, 2007.

Μαζάουερ Μ., Σκοτεινή Ήπειρος: ο ευρωπαϊκός εικοστός αιώνας, Αλεξάνδρεια, 2011.

Mazower M., Governing the World: the History of an Idea, Penguin Press, 2012.

Palmier J., Weimar in Exile: the Antifascist Emigration in Europe and America, Verso, 2017.

Pappe Il., The Idea of Israel: a History of Power and Knowledge, Verso, 2014.

Rawlence B., City of Thorns: Nine Lives in the World’s Largest Refugee Camp, Picador, 2017.

Said Ed., Αναστοχασμοί για την εξορία και άλλα δοκίμια λογοτεχνικής και πολιτισμικής θεωρίας, Scripta, 2006.

Soo S., The Routes to Exile: France and the Spanish Civil War Refugees, Manchester University Press, 2017.

Tempo C., Americans at the Gate: The United States and Refugees during the Cold War, Princeton University Press, 2009.

Weis P., The Refugees Convention, 1951: The Travaux Préparatoires Analysed, Grotius Publications, 1995.

Wyman M., DPs: Europe’s Displaced Persons, 1945-1951, Cornell University Press, 1998.

Αξιολόγηση - Στο eclass παρατίθεται ένας σύντομος κατάλογος με κινηματογραφικές ταινίες η υπόθεση των οποίων συνδέεται με το αντικείμενο του μαθήματος. Οι φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα, προαιρετικά, να γράψουν μία κριτική 600-800 λέξεων για όποια από αυτές τις ταινίες τους κινήσει το ενδιαφέρον. Ο διδάσκων θα αξιολογήσει τα σύντομα αυτά κριτικά κείμενα και η αξιολόγηση αυτή θα προσμετρηθεί στον τελικό τους βαθμό [ως ένα bonus όπου το άριστα είναι μία μόνάδα (1) στην κλίμακα του 10 (δέκα)].

 

panteion KPE banner

panteion KENI banner

panteion ESP banner

erasmus banner

panteion ELKE banner

diaugeia

Επικοινωνία

+30 210 9201386,  +30 210 9201043

 Η Γραμματεία δέχεται κάθε ΤΡΙΤΗ

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
ώρα 10.00' – 13.00'   Λεωφ. Συγγρού 136, 176 71 Καλλιθέα