ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ
ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ
11Μ099 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ : ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ
Γρηγόρης Ανανιάδης, αναπλ. καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
H έννοια του πολιτικού κατ’ αντιδιαστολήν προς την έννοια της πολιτικής χρησιμοποιείται ευρύτατα τα τελευταία χρόνια σε θεωρητικά δοκίμια και πολιτικές αναλύσεις, η σημασία της ωστόσο δεν είναι ούτε αυτονόητη, ούτε αναμφίλεκτη. Στο σεμινάριο διερευνώνται οι θεωρητικές προϋποθέσεις και πολιτικές προεκτάσεις των διαφορετικών τρόπων συγκρότησης της εν λόγω έννοιας στο έργο κορυφαίων στοχαστών του εικοστού αιώνα (Weber, Schmitt, Arendt, Lefort, Foucault, Laclau/Mouffe). Yπ’ αυτό δε το πρίσμα εξετάζεται και το πώς η έννοια του πολιτικού εντάσσεται σε σύγχρονες θεωρητικές αναζητήσεις και διαμάχες.
11Μ008 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ
Γιάννης Βούλγαρης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Σκοπός του μαθήματος είναι να εμβαθύνει στα μείζονα ζητήματα που απασχόλησαν και απασχολούν τον επιστημονικό αλλά και τον δημόσιο διάλογο σχετικά με την παγκοσμιοποίηση. Θα εξεταστούν οι ποικίλες θεωρητικές προσεγγίσεις στο φαινόμενο, οι μετασχηματισμοί που επιφέρουν στο έθνος-κράτος και οι στρατηγικές επιλογές που προτείνονται από τα διάφορα θεωρητικοπολιτικά ρεύματα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης στην Πολιτική, στα συλλογικά υποκείμενα και στις μορφές πολιτικοποίησης που αναπτύσσονται από τη νέα διαλεκτική εθνικού- υπερεθνικού.
ΝΕΟ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ ΥΠΟ ΤΟ ΠΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟ
Γιάννης Βούλγαρης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το μάθημα επιδιώκει να εμβαθύνει στα χαρακτηριστικά και τις αιτίες της εθνικής κρίσης που διέρχεται η Ελλάδα στο πλαίσιο της αποκληθείσας πρώτης παγκόσμιας κρίσης της πακγοσμιοποίησης. Προς τον σκοπό αυτό είναι αναγκαία η κριτική ματιά στην πρόσφατη ιστορία της χώρας, με επίκεντρο τη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Ο αναστοχασμός εστιάζει στα πεδία της οικονομίας, της πολιτικής, της κοινωνίας και του πολιτισμού, σκιαγραφεί τα επιτεύγματα και τις αδυναμίες, θέλει να αποφύγει τις νομοτελειακές αναγνώσεις και να επανεξετάσει τους μύθους και τα στερεότυπα της περιόδου. Οι θεματικές που θα εξεταστούν είναι:
α) το ελληνικό μοντέλο καπιταλισμού στη μεταπολιτευτική περίοδο: η μακρά διάρκεια, το παρόν και οι προοπτικές.
β) η πολιτική-θεσμική διάσταση – κράτος, θεσμοί, εκδημοκρατισμός
γ) οι μείζονες κοινωνικές μεταβολές
δ) η πολιτισμική διάσταση: υποκειμενικότητα, συλλογικότητα, ιδεολογίες, εθνική ταυτότητα.
11Μ078 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΚΡΑ ΔΕΞΙΑ: ΑΠΟ ΤΟ 1974 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ
Βασιλική Γεωργιάδου, αναπλ. καθηγητρια Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
//http://polsociology.blogspot.com
Στο ελληνικό κομματικό σύστημα της μεταπολίτευσης τα πολιτικά κόμματα της άκρας δεξιάς εμφανίζουν περιορισμένη πολιτική και εκλογική επιρροή. Κατά την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης, η εκλογική ορατότητα που κατακτούν ορισμένα κόμματα του λεγόμενου «εθνικού χώρου» (κυρίως: η Εθνική Παράταξη, αλλά και η Εθνική Πολιτική Ένωση, κ.λπ.) δεν διαθέτει διάρκεια. Σταδιακά ο χώρος της μεταχουντικής άκρας δεξιάς εν μέρει απορροφάται από όμορα κόμματα και εν μέρει οι δυνάμεις του διαχέονται σε μια τότε ακόμη υπό διαμόρφωση «ακροδεξιά σκηνή». Σε αυτήν την ακροδεξιά σκηνή συναντώνται στις αρχές/μέσα της δεκαετίας του 1990 πολιτικές και κομματικές δυνάμεις της «παλιάς» (μεταχουντικής) και της «νέας» (μεταδιπολικής) άκρας δεξιάς και εκκολάπτονται τα οργανωτικά σχήματα και το στελεχικό δυναμικό που θα τροφοδοτήσουν την άκρα δεξιά της ύστερης περιόδου της μεταπολίτευσης. Στην παλιά ακροδεξιά της μεταχουντικής και τη νέα ακροδεξιά της μεταδιπολικής εποχής θα στραφεί το γνωστικό ενδιαφέρον μας, σε μια προσπάθεια να αναδείξουμε τα χαρακτηριστικά της άκρας δεξιάς στην Ελλάδα από το 1974 μέχρι σήμερα.
Στόχοι του μαθήματος:
- Να εντοπιστούν οι ιδεολογικές και οι πολιτικο-κομματικές δεξαμενές από τις οποίες αντλεί προσανατολισμό και αρχές η άκρα δεξιά.
- Να διακριβωθούν οι συνθήκες που οδήγησαν στη διακριτή παρουσία της μετά την πτώση της δικτατορίας και να απαντηθεί το ερώτημα γιατί μεταπολιτευτικά τα μορφώματα της άκρας δεξιάς δεν συστεγάστηκαν σε μια «μεγάλη εθνικόφρονα παράταξη».
- Να αναδειχθούν οι αιτίες που περιόρισαν την πολιτικο-εκλογική δυναμική της άκρας δεξιάς και οι λόγοι που συνέβαλαν στην άνοδό της από τα μέσα της δεκαετίας του 1990/αρχές του 2000. Ποιες οι προοπτικές της σήμερα;
- Να καταδειχθούν οι φυσιογνωμικές παραλλαγές –τα «κύματα» της άκρας δεξιάς– και τα ιδεολογικο-πολιτικά της συμφραζόμενα: η «πολύπλοκη αλχημεία» της άκρας δεξιάς στη μεταπολίτευση.
11Μ194 Η ΟΥΤΟΠΙΑ: ΜΕΤΑΞΥ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ
Βίκυ Ιακώβου, λέκτορας Τμηματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας [Παν/μιο Αιγαίου]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Στόχος του σεμιναρίου είναι η εξοικείωση των φοιτητών με την “παράδοση” της ουτοπίας. Προκειμένου να την οροθετήσουμε και να εντοπίσουμε τις βασικές συνιστώσες της, θα επικεντρωθούμε στις προϋποθέσεις ανάδυσής της, στις σημασιολογικές μεταβολές του όρου και στην εξέλιξη του περιεχομένου των ουτοπικών έργων από την Αναγέννηση μέχρι τον 19ο αιώνα, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την κοινωνιολογική και φιλοσοφική ερμηνεία της ουτοπικής σκέψης (Marx, Manheim, Bloch, Popper, Berlin, Ricœur). Επίσης, θα μελετήσουμε έργα (ή αποσπάσματα έργων) των More, Campanella, Bacon, Owen, Saint-Simon, Fourier, Morris κ.ά. Καθοδηγητικό νήμα θα αποτελέσει το εξής ερώτημα: σε ποια στοιχεία των ουτοπικών έργων βρίσκει έρεισμα ο ισχυρισμός ότι η ουτοπία είναι συνυφασμένη με τον αυταρχισμό –ακόμη και με τον ολοκληρωτισμό– και κατά πόσον τα εν λόγω έργα –ή οι ερμηνείες τους– μπορούν να απαντήσουν σε τούτη την αιτίαση;
11Μ110 SEMINAL TEXTS ON INSTITUTIONAL ECONOMICS – ΚΛΑΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΣΜΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ
Σταύρος Ιωαννίδης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
(Συνεργασία με το Διδακτορικό Πρόγραμμα του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης - ΕΚΠΑ).
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το μάθημα διερευνά τους τρόπους με τους οποίους η οικονομική επιστήμη έχει κατά καιρούς αντιμετωπίσει το ζήτημα των θεσμών, στο πλαίσιο των οποίων εξελίσσεται η οικονομική δραστηριότητα. Οι τρόποι αυτοί είναι δυνατό να παρασταθούν σε ένα συνεχές. Στο ένα άκρο του συνεχούς βρίσκονται σχολές σκέψης που θεωρούν ότι η ύπαρξη και η λειτουργία των θεσμών σχετικοποιούν τον χαρακτήρα των πορισμάτων της οικονομικής επιστήμης (Γερμανική Ιστορική Σχολή και Αμερικανική Θεσμική Σχολή). Στο άλλο άκρο βρίσκονται σύγχρονες προσεγγίσεις που εξηγούν την εμφάνιση, τη λειτουργία και την εξέλιξη των θεσμών με βάση τα εργαλεία της σύγχρονης οικονομικής (Νέα Θεσμική Οικονομική). Η έμφαση θα δοθεί τόσο στην ιστορική προσέγγιση των διαφόρων θεωριών, όσο και στην αναλυτική προσέγγιση συγκεκριμένων θεσμών.
ΝΕΟ ΕΞΕΥΡΩΠΑΪΣΜΌΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στέλλα Λαδή, λέκτορας Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: stellaladi@gmail.com
Ο 'εξευρωπαϊσμός' (Europeanization) είναι μια έννοια πολυδιάστατη που αναγνωρίζει την αλληλεπίδραση του εθνικού και του Ευρωπαϊκού επιπέδου στη δημιουργία πολιτικής, την τυπική και άτυπη διάχυση των ιδεών και πολιτικών μέσα στα σύνορα της ΕΕ, αλλά και την επίδραση της ΕΕ σε κράτη εκτός των συνόρων της, όπως για παράδειγμα στα υποψήφια κράτη-μέλη. Είναι έννοια και όχι θεωρητικό υπόδειγμα και επομένως πρέπει να συνδέεται με άλλα θεωρητικά υποδείγματα για να αποκτήσει επεξηγηματικό χαρακτήρα. Το μάθημα αυτό θα εισαγάγει τους φοιτητές στα θεωρητικά υποδείγματα (π.χ. νέο-θεσμισμός) που έχουν συνδεθεί με την έννοια του εξευρωπαϊσμού. Στη συνέχεια, θα εξετασθούν οι μηχανισμοί, οι εθνικοί διαμεσολαβητικοί παράγοντες και η πιθανή έκβαση του εξευρωπαϊσμού έτσι όπως έχει αναπτυχθεί στη σχετική βιβλιογραφία. Το τελευταίο μέρος του μαθήματος θα αφιερωθεί στη συζήτηση συγκεκριμένων πολιτικών όπως η περιβαλλοντική και μεταναστευτική πολιτική και πώς αυτές έχουν επηρεαστεί ή έχουν επηρεάσει το φαινόμενο του εξευρωπαϊσμού.
11Μ006 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ -Ι-
Αικατερίνη Μιχαλοπούλου, αναπλ. καθηγήτρια Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το μάθημα αποσκοπεί στην εισαγωγή των φοιτητών και φοιτητριών σε όλες τις πλευρές του σχεδιασμού, της οργάνωσης και της διενέργειας των εμπειρικών κοινωνικών ερευνών μεγάλης έκτασης. Στις σεμιναριακές συναντήσεις θα μελετηθούν:
- Η φύση των εμπειρικών κοινωνικών ερευνών (έννοιες, ορισμοί, θεωρία, υποδείγματα) και βασικά στοιχεία της ερευνητικής διαδικασίας (πρόβλημα, υποθέσεις και πηγές τεκμηρίωσής τους, πληθυσμός, δείγμα, μονάδα ανάλυσης, μεταβλητές, σχέσεις).
- Η ερευνητική διαδικασία και τα στάδια του σχεδιασμού.
- Η μέτρηση και τα επίπεδα μετρήσεως, εγκυρότητα και αξιοπιστία, μέθοδοι κλιμάκων.
- Η ολική κάλυψη του πληθυσμού (το παράδειγμα των απογραφών πληθυσμού).
- Η μερική κάλυψη του πληθυσμού (δειγματοληψία, τύποι δειγματοληπτικών σχεδίων).
- Ζητήματα εφαρμογής δειγματοληπτικών διαδικασιών (δειγματοληπτικά σφάλματα, μη δειγματοληπτικά σφάλματα, μη αποκρίσεις, ανάλυση δειγματοληπτικών δεδομένων).
- Μέθοδοι συλλογής πληροφοριών (ερωτηματολόγια διά του ταχυδρομείου, προσωπικές συνεντεύξεις).
- Σχεδιασμός των ερωτηματολογίων.
- Σφάλματα και διαχείριση δεδομένων.
- Ζητήματα συγκρίσεως των δειγματοληπτικών ερευνών.
- Παραδείγματα ερευνών και εφαρμογών (η απογραφή πληθυσμού, η Ευρωπαϊκή Κοινωνική έρευνα, το Ευρωβαρόμετρο, οι έρευνες πολιτικής συμπεριφοράς).
924 - ΠΕΔΔ / ΕΚΠΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ
Γρηγόρης Μολύβας, αναπλ. καθηγητής, Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκηκης [Παν/μιο Αθηνών]
Επικοινωνία: molivas@pspa.uoa.gr
1. Διερευνάται η έννοια της ισότητας σε σχέση με (α) τη μεγιστοποίηση της ευημερίας, (β) την επάξια ανταμοιβή, (γ) την καταπολέμηση της φτώχιας
2. Εξετάζονται με άξοντα τη θεωρία του J Rawls οι μεταρωλσιανές προσεγγίσεις της ισότητας στα έργα των R. Dworkin, G.A. Cohen, S. Sen, E. Anderson, S. Scheiffler
11Μ004 - ΕΜΠ/ΕΚΠΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ -Ι-
Αριστείδης Μπαλτάς, ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας [Μετσόβειο Πολυτεχνείο]
Επικοινωνία: abaltas@central.ntua.gr
Επισκόπηση των σχέσεων επιστημών και φιλοσοφίας τον 20ό αιώνα. Σχέσεις φυσικών επιστημών και "αναλυτικής" φιλοσοφικής παράδοσης.Το καντιανό πλαίσιο. Οι επαναστατικές εξελίξεις στα μαθηματικά και στη φυσική. Η φιλοσοφική απόκριση. Λογικός θετικισμός. Πόππερ, Κουν, Λάκατος και Φαγεράμπεντ. Κοινωνική κατασκευασιοκρατία. Επιστημονικός ρεαλισμός έναντι εμπειρισμού.
11Μ116 ΕΡΕΥΝΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ: ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΟΡΙΟ»
Μιχάλης Μπαρτσίδης, δρ. εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Συχνά διαπιστώνουμε ότι στις μείζονες σημερινές αντιπαραθέσεις συγκροτούνται αμυντικά ρεύματα υπεράσπισης των ριζών, της παράδοσης και του έθνους. Αντίθετα από μια υποτιμητική αντιμετώπιση τους στο πλαίσιο ενός πολιτικού ορθολογισμού προτείνουμε την βαθύτερη εξέταση μιας αμφισημίας που τα χαρακτηρίζει, με στόχο την αποτελεσματικότερη κριτική τους. Πρόκειται για πολιτιστικά κινήματα με την έννοια ότι αποσκοπούν στην ενεργητική διατήρηση–υπεράσπιση της εθνικής κουλτούρας από την πρόσμιξη της με άλλες ή από ευρύτερες εξωτερικές απειλές όπως η «παγκοσμιοποίηση». Δεν υπερασπίζονται ακριβώς, ή όχι μόνο, τα γεωγραφικά- εξωτερικά σύνορα του πραγματικού Κράτους-έθνους αλλά κυρίως τα αόρατα εσωτερικά σύνορα της ταυτότητας και της συνείδησης. Η ενεργητική, από «τα κάτω» συμμετοχική δραστηριότητα είναι πολιτιστική καθόσον επεξεργάζονται τα στοιχεία μιας ιδιαίτερης (εθνικής) κουλτούρας αλλά και μιας ηθικότητας.
Στο μάθημα διερευνούμε τη γενεαλογία τους και τα χαρακτηριστικά τους με βάση την έννοια του «εσωτερικού ορίου» (Balibar), δηλαδή τη στροφή προς εαυτό, την πνευματικότητα, το «α-πολιτικό» και γενικά το μπλοκάρισμα παραγωγής ανοιχτών ταυτοτήτων. Εξετάζουμε ιστορικά παραδείγματα του «αόρατου καταφυγίου» (Fichte, T. Mann) και αντιπαραβάλλουμε με άλλες σύγχρονες ερμηνευτικές φιλοσοφικές προσεγγίσεις (Brown, Esposito κλπ). Καταλήγουμε σε προτάσεις σχετικά με μια νέα έννοια της πολιτικής (civilité) σύμφωνα με την οποία η αντίστροφη διέλευση του εσωτερικού ορίου προς μια «έξοδο» συγκροτεί μια νέα Πολιτική Ηθική αντί της «ηθικής» πολιτικής.
11Μ005 ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
Παντελής Μπασάκος, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: panntelis@gmail.com
Οι μετασχηματισμοί της ρητορικής: Η πρώιμη νεωτερικότητα, το πέρασμα από τον 16ο στον 17ο αι., είναι η περίοδος κατά την οποία διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για το σχηματισμό του πεδίου του λόγου όπως το γνωρίζουμε σήμερα: με δύο περιοχές, την αυστηρή λογική της επιστήμης και την αυθαίρετη ρητορική της λογοτεχνικότητας, οι οποίες αλληλοαποκλείονται ως συμπληρωματικές, και για τον λόγο αυτό τελικά καταλήγουν στο να νομιμοποιούν η μία την άλλη.
Η νεωτερική διχοτόμηση προήλθε από το μετασχηματισμό του κλασικού και αναγεννησιακού προτύπου της ρητορικής: ο μετασχηματισμός αυτός ξεκινά με την «κικερώνεια λογική» του 16ου αι, μια υβριδική ρητορο-διαλεκτική, που έχει αποσπάσει από την παραδοσιακή ρητορική τα λογικά της στοιχεία, (την τοπική, την εύρεση και την κρίση) αφήνοντας σε αυτήν μια δικαιοδοσία περιορισμένη στη θεωρία του λεκτικού, στα σχήματα λόγου και στους τρόπους (πρβλ. G. Genette, «Η συρρικνωμένη ρητορική»).
Κικερώνεια είναι η αναγεννησιακή λογική, διότι εκκαθολικεύει το δικανικό πρότυπο της ρητορικής του Κικέρωνα, η οποία νοείται ως θεωρία του αντιλέγειν. Η ύλη της αναγεννησιακής διαλεκτικής, το αντικείμενό της, προσδιορίζεται έτσι ως η σύγκρουση αντιφατικών αξιώσεων (quaestio, ζήτημα). Η ανάδειξη ή και η παραγωγή αντιφατικών αξιώσεων είναι ο μεθοδολογικός πυρήνας αυτής της θεωρίας, που είναι μια λογική της διαφοράς. Αντίθετα, το ολότελα νέο ξεκίνημα που συνιστά η περί της μεθόδου θεωρία του 17ου αι., (Καρτέσιος, Χομπς) θέλει να είναι, εμφατικά, θεωρία της ταυτότητας.
Ενδιαφέρον είναι το ότι η αντίθεση αυτή προς το προγενέστερο πρότυπο δεν εκφράζεται ως διάλογος ή ως ρητά διατυπωμένη αντιπαράθεση: ο Χομπς και ο Καρτέσιος, μόλο που γνωρίζουν πολύ καλά τη ρητορο-διαλεκτική των προγενεστέρων, την αγνοούν, σαν να μην θέλουν να την ξέρουν. Ωστόσο, όπως έδειξε η έρευνα του Q. Skinner (Reason and Rhetoric in the Philosophy of Thomas Hobbes), η λανθάνουσα αντιπαλότητα προς αυτή την παράδοση συνιστά το κύριο κίνητρο για τη συγκρότηση του Χομπσιανού σχήματος· ανάλογη σχέση, μη ρητά διατυπωμένης αλλά καθοριστικής αντιπαλότητας προς το αναγεννησιακό πρότυπο, μπορεί κανείς να δείξει και για τον Καρτέσιο. Αποτέλεσμα της επιθετικής αγνοήσης της αναγεννησιακής θεωρίας από τους μοντέρνους, είναι η έκλειψη των στοιχείων της διαλεκτικής - ρητορικής λογικής που την χαρακτήριζαν: η νεωτερικότητα μαθαίνει να αγνοεί την τοπική, τη θεωρία της ευρέσεως, καθώς και την εξαιρετικά σημαντική ρητορική θεωρία της κρίσης.
Ενδιαφέρον είναι το ότι η ρητορική που διασώζεται ως μάθηση τον 17ο αι είναι εκείνη που περιορίστηκε σε ό,τι της άφησε η ανακατανομή αρμοδιοτήτων, στην οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω. Μια ρητορική που ασχολείται μόνο με τη λεκτική διατύπωση δεν είναι κάτι που ενδέχεται να απειλήσει τη νέα φιλοσοφία της μεθόδου, αντίθετα μπορεί να υποταγεί σε αυτήν και να την υπηρετήσει - όπως και πράγματι θα συμβεί με τους πρώτους καρτεσιανούς θεωρητικούς της ρητορικής (Bernard Lamy, στο ίδιο πνεύμα και ο μη καρτεσιανός Pascal) Αυτό είναι το πλαίσιο εννοιών μέσα στο οποίο θα κινηθεί η έρευνα στο σεμινάριο "οι μεταχηματισμοί της ρητορικής", και τα αναγνωσματά μας θα αντληθούν από αυτή την περιοχή. Διεξοδική βιβλιογραφία θα προταθεί στις πρώτες συναντήσεις
11Μ025 ΣΥΓΚΡΟΥΣΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
Σεραφείμ Σεφεριάδης, επικ. καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [ΠάντειοΠαν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Συστηματική διερεύνηση του κινηματικού φαινομένου μέσα από το πρίσμα ιστορικά συγκεκριμένων περιπτώσεων. Διερεύνηση της κινηματικής αιτιότητας: Γιατί και πότε οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις ρουτίνες της καθημερινής ζωής για να εμπλακούν στις αβεβαιότητες της συλλογικής δράσης; Αν θεωρηθεί πως η υλική στέρηση και η δυναμική προώθησης συλλογικών συμφερόντων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την εκδήλωση συλλογικής δράσης, αρκούν οι παράγοντες αυτοί για την εμφάνιση κοινωνικών κινημάτων; Συνδυαστικά με τα κινηματικά «γιατί» διερευνώνται συστηματικά και τα αντίστοιχα «πώς» - οι μηχανισμοί μέσω των οποίων οι κινηματικές προδιαθέσεις μετασχηματίζονται σε κινηματικές πραγματικότητες: μορφές συλλογικής δράσης, πολιτικές ευκαιρίες/απειλές, οργανωτικές δομές, αξιακές πλαισιώσεις. Οι φοιτητές παρακολουθούν (και αξιολογούν) τη θεωρητική βιβλιογραφία μέσα από το πρίσμα ενός συγκρουσιακού-κινηματικού επεισοδίου (ή φαινομένου) το οποίο επιλέγουν -με τη σύμφωνη γνώμη του διδάσκοντα- στα αρχικά στάδια του σεμιναρίου.
Οι παρακάτω προτεινόμενες θεματικές είναι απλώς κατευθυντήριες και ενδεικτικές, και επιδέχονται ευρύ φάσμα εξειδικεύσεων και μετατροπών: Διεκδικητικές δράσεις και κοινωνικές συγκρούσεις στην προδικτατορική Ελλάδα. Πηγές διεκδικητικής συλλογικότητας σε συγκριτική προοπτική: έθνος και τάξη στη μεσοπολεμική Ελλάδα. Πολυτεχνείο 1973: κινηματική κορύφωση ή απλό συγκρουσιακό επεισόδιο; Στα άκρα του πολιτικού φάσματος: εξωκοινοβουλευτικές ομάδες και κοινωνικά δίκτυα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ακροδεξιός πολιτικός λόγος και πρακτικές: αξιακή γεφύρωση, βία, σύμβαση. Κινηματικές συνέπειες: η αλλαγή των θεσμών ως αποτέλεσμα κινηματικών δράσεων στη Νότια Ευρώπη. Διεθνικές δράσεις σε μετεξέλιξη: οργανωτικά πρότυπα και διεκδικητικός λόγος κατά τον 20ό αιώνα. Συγκρουσιακοί κύκλοι και ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα: οργανώσεις και πολιτικός λόγος στο μεσοπόλεμο.
ΔΙΑΡΚΕΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΩΝ
ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Σεραφείμ Σεφεριάδης, επικ. καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [ΠάντειοΠαν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το πρόγραμμα των παρουσιάσεων βρίσκεται υπό διαμόρφωση και θα δημοσιοποιηθεί το επόμενο διάστημα. Βλ. Blog:http://contentiouspoliticscircle1.blogspot.com/
11Μ108 ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ
Γιώργος Σαγκριώτης, δρ. εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Υποκείμενο και ιδιοκτησία (18ος-19ος αιώνας)
Το μάθημα ασχολείται με τη συνέχεια της προβληματικής περί υποκειμενικότητας και ιδιοκτησίας που αναπτύχθηκε κατά τον 17ο και 18ο αιώνα στην κλασική γερμανική φιλοσοφία, στην παράδοση που αυτή εγκαινιάζει καθώς και στις κριτικές της μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Συγκεκριμένα θα εξεταστούν α) οι σχετικές θεωρίες των Kant και Hegel, β) οι αλλαγές που σημειώνονται στο πλαίσιο της κριτικής της μεταφυσικής στο έργο του Marx και του Nietzsche, όπως επίσης σε άλλες συναφείς προσεγγίσεις.
11Μ075 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ
Σπύρος Τέγος, λέκτορας Τμήματος Φιλισοφικών και Κοινωνικών Επιστημών [Παν/μιο Κρήτης]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Η διάκριση μεταξύ φιλελευθερισμού πριν και μετά την γαλλική επανάσταση δεν αποτελεί συχνά κεντρικό ζητούμενο, τόσο στο πλαίσιο της ιστορίας της πολιτικής φιλοσοφίας όσο και σε εκείνο της ιστορίας των οικονομικών και πολιτικών ιδεών. Στο μάθημα θα εξεταστεί ο φιλελευθερισμός πριν τη γαλλική επανάσταση ως κάτι ριζικά διαφορετικό από τη μετεπαναστατική ιστορία του φιλελευθερισμού. Το μάθημα θα επικεντρωθεί στα χαρακτηριστικά και τα ονόματα που οι θεωρούμενοι ως φιλελευθεροι στοχαστές είχαν επιλέξει ως βασικά σημεία αυτοχαρακτηρισμού της σκέψης τους δεδομένου ότι ο ίδιος ο όρος φιλελευθερισμός είναι μεταγενεστέρος της γαλλικής επανάστασης. Σε αυτό το πλαίσιο θα μελετηθούν ειδικά οι περιπτώσεις των David Hume και Adam Smith εξαιτίας της ξεχωριστής, όπως θα δειχθεί, θέσης τους τόσο μεταξύ των συγχρόνων τους όσο και, ευρύτερα, στην ιστορία του φιλελευθερισμού.
11Μ026 ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΗ, ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΕΛΛΑΔΑ
Δημήτρης Χριστόπουλος, επικ. καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Στο πλαίσιο του μαθήματος αυτού, θα επιχειρηθεί μια διεπιστημονική προσέγγιση του μειονοτικού φαινομένου με γνωστικά εργαλεία την πολιτική-πολιτειακή θεωρία, την πολιτική ιστορία, τις διεθνείς σχέσεις και, τέλος, το συνταγματικό, δημόσιο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ιδέα που διαπερνά το σεμινάριο είναι πως το μειονοτικό φαινόμενο είναι μια «ευρωπαϊκή ιστορία». Όλες οι αφαιρετικές έννοιες που το συγκροτούν είναι εμπνεύσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής νεοτερικότητας: Το άτομο, το κράτος, το έθνος, η κυριαρχία, τα δικαιώματα, είναι οι όροι δίχως τους οποίους η εννοιολόγηση των μειονοτήτων είναι αδύνατη.
Σε αυτή την προοπτική, και το ίδιο το μειονοτικό φαινόμενο είναι συστατικό της ευρωπαϊκής νεοτερικότητας. Η προστασία των μειονοτήτων που κυοφορείται από την αρχή της δεκαετίας του ‘90 στους ευρωπαϊκούς θεσμούς (Ε.Ε., Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΑΣΕ) είναι και αυτή -λίγο ως πολύ- μια περιφερειακή ευρωπαϊκή υπόθεση οικουμενικής εμβέλειας, σχετιζόμενη ως προς το περιεχόμενο και τις εκφορές της με τους πρόσφατους βαλκανικούς πολέμους. Το μάθημα διερευνά ειδικότερα τις διαστάσεις του μειονοτικού φαινομένου στη Βαλκανική, όπου εκτίθενται δύο περιπτώσεις: αυτή του πολιτεύματος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και αυτή της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία. Στη συνέχεια, το μάθημα ασχολείται με το ζήτημα των μειονοτήτων στην Ελλάδα γενικά και, ειδικότερα, με την περίπτωση της μειονότητας της Δυτικής Θράκης, και καταλήγει με μια διδακτική ενότητα όπου οριοθετούνται οι σχέσεις των παραδοσιακών και των νέων μορφών ετερότητας στην Ελλάδα δια των πολιτικών ιθαγένειας του Ελληνικού κράτους.
11Μ105 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μαριάννα Ψύλλα, αναπλ. καθηγητρια Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Η διερεύνηση του αντικειμένου της Πολιτικής Επικοινωνίας έχει ως βασικό στόχο να εμβαθύνει στη γνώση των βασικών μηχανισμών της επικοινωνιακής δράσης στη σφαίρα του πολιτικού. Βασικές έννοιες-κλειδιά του πολιτικού, όπως η εξουσία, η νομιμοποίηση, η πολιτική απόφαση, διερευνώνται κάτω από το πρίσμα της επικοινωνιακής δράσης στα πλαίσια του δημόσιου χώρου. Ο δημόσιος χώρος, που αποτελεί ίδιον της πολιτικής δραστηριότητας, βρίσκεται στο στόχαστρο της συλλογιστικής που αναπτύσσεται, καθόσον μέσα από την επικοινωνιακή οπτική δίνεται η δυνατότητα να οριοθετηθεί η δημόσια δράση και να αναδειχθεί ο λόγος, ως πρωταγωνιστής στην επινόηση των πολιτικών διεργασιών. Η οπτική γωνία της δημόσιας δράσης δίνει τη δυνατότητα προσδιορισμού των συσχετισμών ανάμεσα στους δρώντες του δημόσιου και ιδιωτικού χώρου, διερευνώντας τις δυναμικές και τα όρια μεταξύ του κράτους και της κοινωνίας, θέτοντας σε τελευταία ανάλυση και το ζήτημα της αντιστοιχίας ανάμεσα στο·κράτος και το δημόσιο χώρο.
Εξετάζονται έτσι ζητήματα που σχετίζονται με τη διαμόρφωση της πολιτικής θεματικής διάταξης, ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα της δημόσιας απόφασης καθώς και τις δυνατότητες αλλαγής ή όχι της δημόσιας δράσης. Iδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη διερεύνηση των δημόσιων πολιτικών, όπου εμβαθύνουμε στην έννοια και την πρακτική της δημόσιας δράσης, κάτω από την επήρρεια πολλαπλών νέων παραγόντων όπως τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η υπερεθνοποίηση και μια πληθώρα άλλων συνιστωσών.΄Οσον αφορά τον τρόπο ανάπτυξης του μαθήματος, σ’ ένα πρώτο στάδιο επιχειρείται η ανάλυση των διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων της πολιτικής επικοινωνίας. Σ’ ένα δεύτερο στάδιο επιχειρείται η ανάλυση του πολιτικού λόγου μέσα από τις ποικίλες εκφάνσεις του (γραπτό, οπτικοακουστικό μήνυμα, φωτογραφία, αφίσα, συνέντευξη κ.ά ) με στόχο την ερμηνεία και την κατανόηση του περιεχομένου και της μορφής των συγκεκριμένων μηνυμάτων με την εφαρμογή ποικίλων μεθόδων.
ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ
11Μ020 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ
Μανόλης Αγγελίδης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Εξετάζονται σημαντικές θεωρίες στην παράδοση του αντιδιαφωτισμού με βάση κείμενα των Joseph de Maistre, Edmund Burke, Juan Donoso Cortes, Carl Schmitt κ.ά. Ειδικότερα εξετάζεται η αντίδραση σε διαφωτιστικά επιχειρήματα αλλά και η σχέση του αντιδιαφωτισμού με την αντίδραση στις ευρωπαϊκές αστικές επαναστάσεις, μέσα από μια περιοδολόγηση που συνδέει την καθεμία θεωρητική προσέγγιση με κρίσιμα ζητήματα της ευρωπαϊκής ιστορίας (Γαλλική Επανάσταση, Επαναστάσεις του 1848, Ναζισμός).
Τύποι κριτικής σε διαφωτιστικά επιχειρήματα. Η αποδόμηση της ανθρώπινης φύσης. Ανορθολογισμός του πραγματικού. Τύποι κριτικής στη Γαλλική Επανάσταση. Ο "σατανικός" χαρακτήρας της επανάστασης. Η επανάσταση ως τιμωρία. Μοντέρνοι θεσμοί και παλινόρθωση. Βασιλείς-ιερείς-δήμιοι: οι τρεις πυλώνες του πολιτισμού.
Οι επαναστάσεις του 1848. Θεωρία της δικτατορίας: θρησκευτική δικτατορία - πολιτική δικτατορία. Η νομιμότητα ως καταστολή. Κριτική του φιλελευθερισμού και του κοινοβουλευτισμού. Κυριαρχία και απόφαση. Η πολιτική ως σχέση φίλου-εχθρού. Ολοκληρωτικό κράτος.
11Μ022 ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ
Ζέφη Δημαδάμα, δρ. εντεταλμένη διδασκαλίας, Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Κέντρου Μελετών Ευξείνου Πόντου (ΔΙΚΕΜΕΠ)
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Στόχος του μαθήματος είναι η ανάλυση των εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών που σχετίζονται με τις σύγχρονες εξελίξεις και αναδεικνύουν τα ζητήματα των πολιτικών περιβάλλοντος, περιφερειακής ανάπτυξης και κλιματικής αλλαγής σε μείζονα αντικείμενα θεωρητικής και διεπιστημονικής προσέγγισης στα οποία η πολιτική ανάλυση και η θεωρία συνεχώς εμβαθύνει.
Σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο υπογραμμίζεται η ανάγκη επαναπροσδιορισμού των παραδοσιακών πολιτικών ανάπτυξης και περιβάλλοντος με έμφαση στη συνάρθρωση και διασύνδεση τους σε διαφορετικά γεωγραφικά επίπεδα (διασυνοριακό, διαπεριφερειακό, ευρωπαϊκό). Η σύνδεση των θεμάτων της ανάπτυξης με τις περιβαλλοντικές πολιτικές σε διαφορετικά γεωγραφικά επίπεδα δημιουργεί μια οριζόντια διασύνδεση αλλά και μια σύγχρονη θεμελίωση των απαιτήσεων που ανακύπτουν στη σχέση μεταξύ τοπικού και παγκόσμιου.
Ειδικότερα, ιδιαίτερη έμφαση στο μάθημα δίνεται α) στον εντοπισμό των νέων οικονομικών-κοινωνικών και χωρικών ανισοτήτων και τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων σε συνδυασμό με τις σύγχρονες πολιτικές ανάπτυξης και περιβάλλοντος και β) στον επαναπροσδιορισμό του μοντέλου ανάπτυξης με σύγχρονους όρους και με έμφαση στη βιώσιμη οικονομία. Σε αυτό το πλαίσιο αναλύονται οι νέου τύπου περιβαλλοντολογικές πολιτικές και η μετάβαση από το κανονιστικό (regulatory), στο εθελοντικό (voluntary) καθώς και τα σύγχρονα εργαλεία περιβαλλοντικής πολιτικής στα οποία πραγματοποιείται διεξοδική παρουσίαση αλλά και ανάλυση των «θεωρητικών τους προελεύσεων» ενώ συνδέονται σταδιακά με τα οικονομικά εργαλεία ανάπτυξης (π.χ. αγορά), όπως τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, τα συστήματα δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στο περιβάλλον, τα δικαιώματα αγοράς ρύπων κ.ά.
11Μ112 ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟΥ Κ. ΜΑΡΞ
Νίκος Θεοτοκάς, καθηγητής, Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Γιώργος Σταθάκης, καθηγητής Τμηματος Οικονομικών Επιστημών [Παν/μιο Κρήτης]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
[Δεν θα διδαχτεί κατά το ακαδημαϊκό έτος 2011 - 2012]
11Μ097 Ο ΒΑΛΤΕΡ ΜΠΕΝΓΙΑΜΙΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Γιώργος Καράμπελας, δρ. εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
[Δεν θα διδαχτεί κατά το ακαδημαϊκό έτος 2011 - 2012]
Θεολογικά και φιλοσοφικά μοτίβα στην πολιτική σκέψη του νεαρού Μπένγιαμιν // Γέννηση και ιδιοτυπία του μπενγιαμινικού μαρξισμού // Νεωτερικότητα: Θεωρία και πράξη // Μπένγιαμιν και Σχολή της Φρανκφούρτης, Μπένγιαμιν και Μπρεχτ // Τα μικρά πολιτικά κείμενα του μαρξιστή Μπένγιαμιν // «Αισθητικοποίηση της πολιτικής», «πολιτικοποίηση της τέχνης» // Μπένγιαμιν και η φιλοσοφία της ιστορίας // Επιδράσεις, ερμηνείες, χρήσεις και καταχρήσεις
11Μ092 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΙΙ)
Ανδρέας Κόλλιας, λέκτορας Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Ποσοτική και ποιοτική ανάλυση ερευνητικών δεδομένων με τη χρήση νέων τεχνολογιών: από τη θεωρία στην εφαρμογή. Στη σειρά των συναντήσεων αυτών θα ασχοληθούμε με μεθόδους και τεχνικές ανάλυσης ποσοτικών δεδομένων στη βάση της επαγωγικής στατιστικής και μεθόδων πολυδιάστατης ανάλυσης, καθώς και με ποσοτικές και ποιοτικές προσεγγίσεις στην ανάλυση περιεχομένου. Οι παραδόσεις έχουν εργαστηριακό χαρακτήρα όπου, παράλληλα με την παρουσίαση και τον σχολιασμό του ευρύτερου θεωρητικού υπόβαθρου των προσεγγίσεων αυτών, θα γίνεται συστηματική εφαρμογή τους με τη χρήση προγραμμάτων όπως των «Statistical Package for Social Sciences» και «NVivo».
ΝΕΟ Η ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ Η ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ
Γιώργος Κοντογιώργης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: gdc14247@gmail.com // http://contogeorgis.blogspot.com
Εξετάζεται η γνωσιολογία της δημοκρατίας ως της πολιτείας που εμπραγματώνει την καθολική (ατομική, κοινωνική και πολιτική) ελευθερία. Κατά τούτο, η προσέγγιση της έννοιας της δημοκρατίας προϋποθέτει την εκ του μηδενός αναδιατύπωση των θεμελιωδών αντιλήψεων για την πολιτική, το πολιτικό σύστημα, το κράτος, την ελευθερία κλπ. Η καταστατική αρχή της δημοκρατίας έγκειται στο ότι η πολιτεία αποσπάται από το κράτος και περιέρχεται εξ ολοκλήρου στο πολιτικά συγκροτημένο σώμα της κοινωνίας. Διαφέρει επομένως καταστατικά από την αντιπροσώπευση. Το θεμελιώδες ερώτημα που εγείρεται κατά τη διαπραγμάτευση της έννοιας δημοκρατίας εστιάζεται στα ζητήματα που ανακύπτουν από την αντιστροφή της λογικής της από τη νεοτερική σκέψη. Πως γίνεται ένα πολιτικό σύστημα, όπως το νεοτερικό, να ισχυρίζεται ότι πέτυχε να ενσωματώσει στα συστατικά του δυο αντιθετικές μεταξύ τους αρχές -της δημοκρατίας και της αντιπροσώπευσης-, τη στιγμή που, αφού το κράτος ενσαρκώνει ταυτολογικά το πολιτικό σύστημα, δεν είναι καν αντιπροσωπευτικό; Διερευνώνται οι επιπτώσεις της επιλογής αυτής, οι πραγματολογικές συνθήκες που δημιουργούν την σύγχυση όπως επίσης και η δυνατότητα της συγκρότησης μιας καθολικής γνωσιολογίας της δημοκρατίας, σε συνδυασμό με την εξελικτική προοπτική της εποχής μας.
11Μ003 - ΕΚΠΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ
Γεράσιμος Κουζέλης, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Δοίκησης [Παν/μιο Αθηνών]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Η επικαιρότητα βασικών θέσεων της Κριτικής Θεωρίας έγκειται αφενός μεν στην αναζωογόνηση του ερευνητικού ενδιαφέροντος για τις πολιτισμικές διαστάσεις των κοινωνικών σχέσεων, αφετέρου στην αναγνώριση της πρωτοτυπίας μιας προβληματικής που επεκτείνει την κοινωνική κριτική στο πεδίο της επιστημολογίας, της θεωρίας της τέχνης, της επικοινωνιακής πρακτικής. Το μάθημα στοχεύει στη διερεύνηση αυτής της θεματικής, θέτοντας στο επίκεντρο τον ιδιαίτερο προσδιορισμό των σχέσεων εξουσίας και ιδεολογίας που χαρακτηρίζει την Κριτική Θεωρία. Το σεμινάριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Π.Μ.Σ. Πολιτικής Επιστήμης και Κοινωνιολογίας (Τμ. Π.Ε.Δ.Δ. Πανεπιστημίου Αθηνών).
11Μ016 ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Σταύρος Κωνσταντακόπουλος, επικ. καθηγητής, Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: scon@otenet.com
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου αυτού παρουσιάζεται το δίλημμα που θέτει η σύγχρονη ιστοριογραφία: αν δηλαδή η γαλλική Επανάσταση ήταν μια ιδεολογικοπολιτική επανάσταση που ο κύκλος της έχει πλέον κλείσει (François Furet) ή αν, αντίθετα, ήταν μια κοινωνική επανάσταση προαναγγελτική άλλων μελλοντικών κοινωνικών επαναστάσεων (Albert Mathiez, Georges Lefebvre, Albert Soboul). Απαντήσεις στο παραπάνω ερώτημα θα αναζητηθούν στις αναγνώσεις που πραγματοποιούν οι κλασικοί: είτε αυτοί ανήκουν στο αντεπαναστατικό στρατόπεδο (Edmunde Burke, Joseph de Maistre, Louis de Bonald), είτε στο φιλελεύθερο (Mme de Stael, Benjamin Constant, François Guizot, Alexis de Tocqueville, Edgar Quinet, Augustin Cochin), είτε, τέλος, πρόκειται για τον Karl Marx και τους επιγόνους του.
11Μ079 ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ EΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ : Η ΚΕΝΤΡΟ-ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ Η ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Γεράσιμος Μοσχονάς, αναπλ. καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [ΠάντειοΠαν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Τα εθνικά κόμματα ανάμεσα στο έθνος-κράτος και στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Η επίδραση που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στο κομματικό φαινόμενο και στην ισχύ και τον ρόλο των εθνικών κομμάτων. Η ιστορική κρίση του θεσμού «κόμμα». Η εξασθένιση του κράτους και η Αριστερά.
Η ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία: ιστορική διαμόρφωση, οργανωτικές δομές, προγραμματικός λόγος, εκλογική κοινωνιολογία, ηγεσία. Μετασχηματισμός της σοσιαλδημοκρατίας με έμφαση στην περίοδο 1975 μέχρι σήμερα. Το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Η ευρωπαϊκή Ριζοσπαστική Αριστερά: τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου μετακομμουνιστικού χώρου και η δυναμική του. Ιδεολογικές επιλογές και προγραμματικός λόγος. Ριζοσπαστική Αριστερά και ευρωπαϊκή ενοποίηση. Το Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς.
11Μ051 - ΕΜΠ/ΕΚΠΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ - ΙΙ-
Αριστείδης Μπαλτάς, ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας [Μετσόβειο Πολυτεχνείο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Επισκόπηση των σχέσεων επιστημών και φιλοσοφίας τον 20ό αιώνα. Σχέση κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών και "ηπειρωτικής" φιλοσοφικής παράδοσης.
Xέγκελ, Xούσσερλ, Xάιντεγγερ και Nίτσε. Mαρξ και Φροιντ. Η Γαλλική "ιστορική επιστημολογία" (Μπασελάρ, Κανγκυλέμ, Κοϋρέ, Καβαγιές). Η δομική γλωσσολογία του Σωσσύρ. Η Γαλλική «έκρηξη» της δεκαετίας 1960-70: Λεβύ Στρως, Φουκώ, Αλτουσέρ, Λακαν, Μπουρντιέ, Μπαρτ. Η σχολή των Annales. Ντερριντά. Ντελέζ. "Δομισμός" και "μεταδομισμός"
Το σεμινάριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διαπανεπιστημιακού ΜΔΠ στην Ιστορία και Φιλοσοφία των Επιστημών και της Τεχνολογίας (Σ.E.M.Φ.E., E.M.Π. και M.I.Θ.E. (Παν/μιο Αθηνών).
11Μ115 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ – ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Σπύρος Μπενετάτος, δρ. εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία:spybenet@gmail.com
Στον ηθικο-πολιτικό στοχασμό του 5ου και του 4ου π.Χ. αι. τέθηκαν και θεωρητικοποιήθηκαν ορισμένα βασικά ζητήματα γύρω από τη φύση της πολιτικής εξουσίας: Η πολιτική εξουσία υπηρετεί το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου ή είναι όργανο εξυπηρέτησης των συμφερόντων της εκάστοτε άρχουσας κοινωνικής μερίδας; Η πολιτική συγκρότηση είναι προϊόν του φυσικού ρου της ανθρώπινης ζωής ή είναι προϊόν της ανθρώπινης πρωτοβουλίας και συνιστά μια τομή στη φυσική αιτιότητα; Οι πολιτικοί θεσμοί περιστέλλουν την ελευθερία των κοινωνών ή, αντίστροφα, αποτελούν τον κύριο τρόπο εκδήλωσης της ελευθερίας τους; Κάθε εξουσία ανάγεται σε μία βασική γενική μορφή, ή πρέπει να αντιδιαστείλουμε την πολιτική προς άλλες μορφές εξουσίας, όπως την πατρική ή την δεσποτική εξουσία; Πρέπει η εξουσία να εννοηθεί με όρους διακυβέρνησης - υφίσταται «πολιτική τέχνη»; Και αν ναι, ποιες είναι οι ηγεμονικές ικανότητες/αρετές που απαιτεί; Στον προβληματισμό της κλασικής αρχαιότητας, αυτά και άλλα συναφή ζητήματα παρουσιάζονται πάντοτε σχετιζόμενα με το ερώτημα «τι είναι η δικαιοσύνη και το δίκαιο;», ερώτημα το οποίο, στη σκέψη της εποχής, είναι κατά κανόνα επικεντρωμένο στο ζήτημα της εξουσίας.
Επιχειρώντας να παρακολουθήσουμε τα ερωτήματα αυτά και τις θεωρίες που επιχειρούν να τα απαντήσουν, στο σεμινάριο α) θα ξεκινήσουμε με την εξέταση των κρίσιμων ιδεών του 5ου αι., βασιζόμενοι στη μελέτη ποικίλλων χωρίων από τους ιστορικούς και τους τραγικούς συγγραφείς, τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα, β) θα συνεχίσουμε με την πλατωνική θεώρηση, βασιζόμενοι πρωτίστως στην Πολιτεία και γ) τέλος, θα εξετάσουμε την αριστοτελική θεωρία της εξουσίας, με επίκεντρο της μελέτης μας το Βιβλίο Γ’ των Πολιτικών.
11Μ095 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ
Κανάκης Λελεδάκης, επικ. καθηγητής Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το ερώτημα της σχέσης ατόμου-κοινωνίας είναι από τα θεμελιώδη ερωτήματα της κοινωνικής θεωρίας ενώ η προβληματική της δυνατότητας αυτονομίας του ατόμου διαπερνά την ιστορία της δυτικής σκέψης. Τα κεντρικά ερωτήματα αφορούν τους μηχανισμούς αναπαραγωγής της κοινωνίας διαμέσου τόσο της ‘κατασκευής’ του ατόμου όσο και του καθορισμού της δράσης του μέσα στην κοινωνία αλλά και την ύπαρξη ή όχι -καθώς και τα όρια- μιας δυνατής αυτονομίας του ατόμου ως προς τους καθορισμούς αυτούς.
Το μάθημα διερευνά κριτικά σύγχρονα θεωρητικά σχήματα στα πλαίσια της παραπάνω προβληματικής αντλώντας επιλεκτικά από την κοινωνική και πολιτική θεωρία (Mead, Parsons, Bourdieu, Foucault, Habermas), την ψυχανάλυση (Freud, Lacan, Object relations, Zizek, Καστοριάδης), τις θεωρίες για το κοινωνικό φύλο (Mitchell, Chodorow, Butler κ.λπ.), με τελικό στόχο μία προσπάθεια σύνθεσης επί μέρους προσεγγίσεων και θεωρητικών.
11Μ077 ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ
Πάνος Παπαθεοδώρου, εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Στο πλαίσιο του μαθήματος θα αναλυθούν οι παράμετροι εκείνες που συγκροτούν τη σύνδεση της έννοιας του υποκειμένου στην νεωτερικότητα με τις έννοιες του άγχους, του κινδύνου και της διακινδύνευσης. Θα αναδείξουμε το πώς η ψυχαναλυτική σκέψη του Freud και του Lacan, σε διάλογο με τη φιλοσοφία και την ανθρωπολογία, αρθρώνονται γύρω απο την έννοια του κινδύνου και του άγχους, εμβαθύνοντας έτσι στις έννοιες του Λόγου, του Άλλου και της επιθυμίας. Αυτές οι κατηγορίες ανάλυσης θα μας επιτρέψουν να επεξεργασθούμε τα καίρια θέματα που αφορούν τη συγκρότηση της υποκειμενικότητας και τους όρους με τους οποίους το υποκείμενο βρίσκει τη θέση του στο πλαίσιο του κοινωνικού. Διερευνούμε συνολικά το πώς το άγχος και η διακινδύνευση εμφανίζονται ως μία νέα μορφή δυσφορίας στον πολιτισμό που θέτει νέους όρους στη συγκρότηση του κοινωνικού συμβολαίου, αναδεικνύοντας τους καταστατικούς τους όρους της συγκρότησης του υποκειμένου στην ύστερη νεωτερικότητα.
11Μ114 ΦΡΟΥΔΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ
Νίκος Παπαχριστόπουλος, δρ.εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Αντικείμενο του σεμιναρίου είναι ο εντοπισμός επιρροών της ψυχανάλυσης στα κείμενα των μαρξιστών θεωρητικών. Παρά το γεγονός ότι η ψυχανάλυση και ο μαρξισμός αντιμετωπίστηκαν ως ασύμβατες πρακτικές, πολλοί μαρξιστές θεωρητικοί προσπάθησαν να τις συνδυάσουν τόσο σε επίπεδο θεωρητικού στοχασμού όσο και πρακτικής εφαρμογής. Στο σεμινάριο αυτό, μελετώντας επιμέρους παραδείγματα, θα επιχειρήσουμε να διαγνώσουμε την επιρροή της φροϋδικής θεωρίας στα μαρξιστικά ρεύματα του εικοστού αιώνα.
11Μ002ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΔΙΚΑΙΟ, ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΒΙΑ
Στέφανος Πεσμαζόγλου, καθηγητής, Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Βαγγέλης Μπιτσώρης, εντεταλμένος διδασκαλίας
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Tο ερευνητικό αντικείμενο του σεμιναρίου ορίζεται ουσιαστικά από το διαχωρισμό της δικαιοσύνης και του δικαίου και τη σχέση τους με τη βία, μια θεματική που διατυπώνεται επιγραμμματικά στην έναρξη του κειμένου του Bάλτερ Mπένγιαμιν, Για την κριτική της βίας (Zur Kritik der Gewalt, 1921). Mια καθοριστική θεωρητικο-πολιτική (επι)κριτική της μπενγιανιμικής προσέγγισης της βίας δίνει ο Zακ Nτερριντά στο κείμενό του Iσχύς νόμου (Force de loi, 1990), όπου εκκινεί από τη διαπίστωση ότι η βία ενυπάρχει καταστατικά στο ίδιο το δίκαιο. Mολονότι αποδέχεται, όπως ο Mπένγιαμιν, τη διάκριση μεταξύ των εννοιών δικαιοσύνης και δικαίου, αρνείται να τις αποσυνδέσει, για να διαφοροποιηθεί αισθητά από το μπενγιαμενικό πρόταγμα περί της βίας της επαναστατικής «θείας δικαισύνης».
Mε αφορμή τα ελληνικά «Δεκεμβριανά» του 1909 επιχειρείται η ανάγνωση του βιβλίου της Xάννα Άρεντ Περί βίας (1969), το οποίο αφορμάται από τις φοιτητικές βίαιες εξεγέρσεις του έτους 1968 στις HΠA και την Eυρώπη, για να πραγματευθεί τελικά πολλές εκφάνσεις της βίας (κρατικής, διακρατικής, πολεμικής, επαναστατικής...). Mία θεμελιακή συνιστώσα του εν λόγω έργου παραμένει η διάκριση μεταξύ δυνάμεως και βίας.
Tέλος, μέσω της αναζήτησης της προσφυούς ονοματοδοσίας των βίαιων ταραχών του Δεκεμβρίου 2009 επιχειρείται η ερμηνευτική προσέγγιση αφενός της έννοιας του «συμβάντος» στον Nτερριντά και, κυρίως, στον Aλαίν Mπαντιού, αφετέρου της σύνδεσης της βίας με το συμβάν στο έργο του Σλάβοϊ Zίζεκ Bία (Violence, 2008).
11Μ029 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ
Άλκης Ρήγος, ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης [Πάντειο Πανεπιστήμιο]
Επικοινωνία:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Το σεμινάριο αποσκοπεί στην εμβάθυνση και συστηματική προσέγγιση του νεοελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, με έμφαση στη μεσοπολεμική περίοδο, μετά την τομή του 1922. Θα επικεντρωθεί στις αντιστοιχίες και αναντιστοιχίες κοινωνικού, πολιτισμικού και πολιτικού γίγνεσθαι σε συνάρτηση με τις αλληλεξαρτήσεις της οικονομίας, της ιδεολογίας και των σχέσεων με τους πολιτικούς θεσμούς και τη δυναμική του πολιτικού και κομματικού συστήματος. Ιδιαίτερα θα μας απασχολήσουν: ο αυξημένος ρόλος του κράτους, η μελέτη των συλλογικών δράσεων και συμπεριφορών, τοπικών, μειονοτικών, θρησκευτικών και άλλων κοινωνικών κατηγοριών που συγκροτούν τον κοινωνικό σχηματισμό καθώς και η σημασία της κυριαρχίας των μικροαστικών στρωμάτων στις πολιτισμικές και πολιτικές συμπεριφορές.
11Μ019 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ
Γιώργος Φαράκλας-Ματορίκος, καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Η Φιλοσοφία του δικαίου του Έγελου
Ο Έγελος (Hegel) αποτελεί κομβικό σημείο στην εξέλιξη της πολιτικής φιλοσοφίας: Διακρίνει τη σφαίρα της κοινωνίας πολιτών από την οικογένεια και το κράτος. Ασκεί κριτική στο αφηρημένο δίκαιο διακρίνοντάς το από τη δικαιοσύνη και στην τυπική ηθικότητα διακρίνοντάς την από το ήθος. Εισάγει τη νεώτερη έννοια της ιστορίας ως ακολουθίας αμετάκλητων αλλαγών και υποστηρίζει ότι το νόημά της έγκειται στην απελευθέρωση του ατόμου. Τέλος, υποστηρίζει ότι το κράτος μπορεί να παρέμβει διορθωτικά στην αγορά (και σε αυτό το σημείο του ασκεί κριτική ο νεαρός Μαρξ).
11Μ104 ΠΡΩΙΜΟΣ ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΟΣ ΑΛΤΟΥΣΕΡ: ΔΟΜΗ, ΑΣΤΑΘΜΗΤΟ, ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ
Γιώργος Φουρτούνης, επικ. καθηγητής, Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας [Πάντειο Παν/μιο]
Επικοινωνία: g.m.fourtounis@gmail.com
Το σεμινάριο θα επιχειρήσει να διαβάσει τον «υλισμό του αστάθμητου» του ύστερου Αλτουσέρ και να αποτιμήσει τη σχέση του με τον πρώιμο «σπινοζικό δομισμό» του φιλοσόφου. Ειδικότερα, σε αντίθεση με μια τρέχουσα κατανόηση που βλέπει εδώ μια ριζικά αντι-δομιστική στροφή στην αλτουσεριανή σκέψη, θα δοκιμασθεί μια ερμηνευτική προσέγγιση του αστάθμητου υλισμού με όρους συνέχειας και επίτασης του θεωρητικού προγράμματος που εμφανίστηκε τόσο ρηξικέλευθα στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ’60. Στο πλαίσιο αυτό θα τοποθετηθεί το ερώτημα του υποκειμένου, που υπήρξε το επίκεντρο των επεξεργασιών του Αλτουσέρ σχετικά με τη μαρξική έννοια της ιδεολογίας, και σημείο επαφής της όλης προβληματικής του με την ευρύτερη δομιστική και μετα-δομιστική διερώτηση της υποκειμενικότητας.
ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ (ESS)
· ΠΜΣ 'Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία’ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ [καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος]
· ΠΜΣ ‘Πολιτική Επιστήμη και Ιστορία του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου [καθηγητής Γιάννης Βούλγαρης - λέκτορας Ανδρέας Κόλλιας]
· Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών [ καθηγητής Θωμάς Μαλούτας]
Στόχος: Η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τη μεθοδολογία, τις θεωρητικές αφετηρίες και το υλικό της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας.
Αντικείμενο: Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα αποτελεί την κεντρικότερη και πιο συστηματική πηγή συλλογής δεδομένων όσον αφορά τις κοινωνικοπολιτικές στάσεις, αντιλήψεις και αξίες των πολιτών της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Βρίσκεται στη διαδικασία συλλογής υλικού για 5η φορά (επαναλαμβάνεται ανά διετία) και συμμετέχουν σε αυτήν 30 περίπου χώρες. Αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις μεθοδολογικές προδιαγραφές της έρευνας και με τις πρακτικές διαδικασίες πρόσβασης και ανάλυσης των δεδομένων της. Αναφορά γίνεται, επίσης, στα θεωρητικά υποδείγματα πάνω στα οποία έχει δομηθεί η συλλογή του σχετικού υλικού και τα οποία προδιαγράφουν σε μεγάλο βαθμό τους όρους και τις δυνατότητες αξιοποίησής του. Το πλαίσιο ανάλυσης αφορά τόσο διευρωπαϊκές συγκρίσεις όσο και διαχρονικές επισκοπήσεις επιλεγμένων ζητημάτων.
- Μορφή: σεμιναριακή
- Αξιολόγηση: εργασία με χρήση υλικού από την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα
- Ενδεικτικό πρόγραμμα διαλέξεων
- Εισαγωγή. Η εμπειρική κοινωνική έρευνα: αναλυτικές δυνατότητες και ερμηνευτικά όρια
- Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα. Ιστορία – προδιαγραφές – διάρθρωση - προοπτικές
- Πρόσβαση στο υλικό της ΕΚΕ. Αναλύσεις με διαδικτυακούς πόρους και αναλύσεις με ανεξάρτητες στατιστικές εφαρμογές
- Δεδομένα και μεταδεδομένα της ΕΚΕ. Η περίπτωση των δεδομένων που προκύπτουν από τις ‘κάρτες επαφής’ (contact forms) και τα γεγονοτολογικά δεδομένα
- Διερευνήσεις στο υλικό της ΕΚΕ με άξονα την κοινωνική ιεραρχία: Ι. Επαγγελματικές ομάδες και ταξική ιεραρχία, ΙΙ. Εισοδηματικές κατηγορίες και διευρωπαϊκές συγκρίσεις, ΙΙΙ. Ερμηνευτικές δυνατότητες και προβλήματα συγκρισιμότητας των εκπαιδευτικών ιεραρχιών
- Η αυτοτοποθέτηση στον άξονα Αριστερά – Δεξιά και η κομματική ταύτιση ως παράγοντες διαφοροποίησης κοινωνικοπολιτικών στάσεων και αντιλήψεων
- Ηλικιακές και έμφυλες διαφοροποιήσεις των πολιτικών στάσεων και αντιλήψεων
- Όψεις και βαθμός αποδοχής της ετερότητας στις Ευρωπαϊκές χώρες μέσα από το υλικό της ΕΚΕ
- Η χρήση μοντέλων παλινδρόμησης για την ανάλυση δεδομένων της ΕΚΕ (παραδείγματα)
- Συγκριτικές εικόνες του κοινωνικού κεφαλαίου στις Ευρωπαϊκές χώρες
- Αντιλήψεις για τη Δημοκρατία, συμμετοχικές πρακτικές και πολιτικό ενδιαφέρον
- Η χρήση πολυμεταβλητών μεθόδων (παραγοντική και ταξινομική ανάλυση) για την εκμετάλλευση των δεδομένων της ΕΚΕ (παραδείγματα)
- Αντιλήψεις για την αντιμετώπιση τής εγκληματικότητας
- Η επίδραση των ΜΜΕ στη διαμόρφωση κοινωνικοπολιτικών στάσεων και αντιλήψεων